2025 жылғы 26 тамызда Әкімдік ғимаратының конференц-залында Астана қаласының Қоғамдық кеңесінің «Астана. Ақылды қала бүгiннен басталады» атты диалог алаңы өтті. Бастамашысы – Қоғамдық кеңес, ұйымдастырушылық қолдауды «Белсенді Азамат» Қоғамдық қоры Астана қаласының Ішкі саясат басқармасының қолдауымен жүзеге асырды.
Іс-шара елорданың цифрлық және инновациялық дамуы мен Smart Astana жобасын іске асыру мәселелеріне арналды. Жобаның мақсаты – қалалық инфрақұрылымның сапасын арттыру және ең алдымен тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Сауалнама қорытындылары
Астана қаласының Қоғамдық кеңесі жүргізген сауалнама нәтижелері бойынша тұрғындардың басты сұранысы қоғамдық қауіпсіздік екені анықталды. Респонденттердің 85%-ы балалар мен мектептердің қауіпсіздігін №1 басымдық деп атады, 51%-ы жол-көлік оқиғаларын азайту мен жолдардағы қауіпсіздікті күшейту қажеттігін атап өтті, 46%-ы бейнебақылау жүйесімен қаланың барлық аудандары мен шет аймақтарын тең дәрежеде қамтуды қолдады, ал 91%-ы барлық камераларды жасанды интеллект технологияларын қолдана отырып орталықтандыруды құптады. Сондай-ақ көпшілігі отандық IT-мамандар мұндай жобаларды жүзеге асыруға дайын екенін, алайда қосымша қолдау мен оқыту қажет екенін атап өтті.
Спикерлердің сөздері
Елордада жүргізіліп жатқан цифрландыру жұмыстары туралы баяндамамен Астана қаласы Цифрландыру және мемлекеттік қызметтер басқармасының басшысы Берік Айтпаевич Ахметов сөз сөйледі. Ол негізгі бағыт – қалалық инфрақұрылымды басқарудың бірыңғай жүйесін құру және барлық тұрғын алаптарын жоғары жылдамдықты интернетке қосу екенін атап өтті.
Presight AI Kazakhstan өңірлік директоры Максат Серикович Қошымбаев халықаралық тәжірибелерге негізделген мемлекеттік-жекеменшік әріптестік жобасын таныстырды. Ол жұмыстың кемінде 60%-ын қазақстандық IT-компаниялар атқаратынын ерекше атап өтіп, негізгі элементтер – Жағдайлық орталық пен Деректерді өңдеу орталығы болатынын жеткізді.
Өз пікірлерін Астана қаласы мәслихатының депутаттары да білдірді. Владислав Сергеев жол-көлік оқиғаларын азайту және камералар санын арттыру қажеттігіне назар аударды. Азамат Айтхожин елорданың шет аймақтарын цифрландырудың және «Қауіпсіз қала» жүйесін дамытудың маңыздылығын атап өтті. Жанаргүл Күлмағамбетова бюджеттің рөлін және тұрғындардың мүдделерін ескеретін заманауи технологияларды енгізу қажеттігін ерекше атап өтті.
Қатысушылардың пікірлері
Ашық диалог бөлімі үлкен қызығушылық тудырды, онда әртүрлі салалардың өкілдері өз көзқарастарымен бөлісті.
Мәслихат депутаты Владислав Сергеев Қоғамдық кеңестің бастамасымен жүргізілген социологиялық зерттеу жаңа камераларды орнатуға деген жоғары сұранысты көрсеткенін атап өтті. «Тек биылғы жылдың өзінде елорданың тұрғын алаптарында он мыңнан астам жаңа камера орнатылады. Бұл жол-көлік оқиғаларын азайтып, қауіпсіздікті арттыруға мүмкіндік береді», — деді ол.
Астана қаласының Тұрақты даму орталығы директорының орынбасары Виталий Пустовойтенко Полиция департаментімен және «Астана Innovations» АҚ-мен бірлескен бастамалар туралы айтты. Әңгіме үйлер мен ойын-сауық орындарының қауіпсіздік рейтингтері, балаларға арналған сервистер, соның ішінде жоғалған жағдайда хабарлау жүйесі туралы болды. Ол бизнеске қалалық инфрақұрылымға тиімді инвестиция салуға мүмкіндік беретін ашық деректермен жұмыс істеудің маңыздылығын атап өтті.
Астана қаласының Автомотоспорт федерациясының төрағасы Анатолий Бондарь бейнекамералар қылмысты және жанжал жағдайларын төмендетудің нақты құралы екенін атап өтті. «Әсіресе жол қозғалысына назар аудару қажет: жаяу жүргіншілерді қорғау және жүргізушілерге көмектесу үшін қосымша камералар мен жарық жабдықтарын жол айырықтарында және бұрылыстарда орнату керек», — деді ол.
ОСИ қауымдастығының төрағасы Руслан Айгожин ОСИ мен ПИК-пен тығыз өзара іс-қимылдың қажеттілігін атап өтті. «Дәл сол жердегі төрағалар ең алдымен камералардың қайда қажет екенін және жақсы шолуды қалай қамтамасыз етуге болатынын айта алады. Бірлескен жұмыс аулаларда және тұрғын үй кешендерінде нақты қауіпсіздікке қол жеткізуге мүмкіндік береді», — деді ол.
Мәслихат депутаты Жанаргүл Күлмағамбетова Smart City жобасы «Сергек» жүйесінің тәжірибесін ескере отырып, оның кемшіліктерін түзеткенін айтты. «Жаңа жоба үшін біз Дубай мен Сингапурда сыналған ең заманауи технологияларды қолданатын Presight компаниясын тарттық. Қауіпсіздік барлық жерде қамтамасыз етілуі маңызды: мектептерде, балабақшаларда, емханаларда, аулаларда және жолдарда. Бүгінгі күні бүкіл қала дерлік жоғары жылдамдықты интернетпен қамтамасыз етілген, бұл цифрлық шешімдерді енгізуге негіз жасайды», — деп атап өтті ол. Депутат сондай-ақ диалог алаңының құндылығы тұрғындардың, ОСИ мен ПИК өкілдерінің белсенді қатысуында екенін атап өтті.
Senim Qogamy ҚҚ директоры, балалар қауіпсіздігі мәселелері жөніндегі белсенді Юлия Смышляева цифрлық шешімдерді енгізу әсіресе балаларды қорғау үшін маңызды екенін айтты. «Біздің қор үшін тәуекелдерді азайтуға бағытталған барлық жобалар аса маңызды: подъездерде, лифтілерде, жолдарда және мектептерде. Бұл балалардың балалық шағын қауіпсіз етудің, ал қаланы балалар үшін жайлы етудің мүмкіндігі. Халықаралық тәжірибе мұндай технологиялардың тиімділігін растайды. АҚШ-та ІІЖ қолданылған камераларды енгізу мектептердің жанында балалар қатысқан ЖКО санын азайтуға көмектесті, ал Англияда мұндай жүйелер жоғалған балаларды іздеуде қолданылады. Бұл – оқиға мен әрекет арасындағы уақытты қысқартатын және құқық қорғау органдарына, еріктілерге үлкен көмек көрсететін нақты құрал», — деді ол.
Қорытындылар
Талқылаудың қорытындысы Smart City – технология үшін емес, адамдар үшін жоба екендігін көрсетті. Ол мемлекеттік органдарды, депутаттарды, бизнесті, IT-сарапшыларды, қоғам өкілдері мен қала тұрғындарын бір мақсат үшін – Астананы заманауи, қауіпсіз және жайлы қала ету үшін біріктіреді.
Жоба аясында 53 млрд теңге көлемінде ірі инвестициялар қарастырылған, соның ішінде 14 мыңнан астам бейнебақылау камераларын орнату, 8 мыңнан астам үшінші тарап камераларын біріктіру, 1200 жол ережесін бұзуды тіркеу кешендерін енгізу және 100 мыңнан астам камераны «қаланың цифрлық егізі» бірыңғай жүйесіне қосу жоспарлануда.
Барлық ұсыныстар Қоғамдық кеңеспен тіркеліп, уәкілетті органдарға жұмысқа жіберіледі. Presight компаниясы азаматтық секторды тарта отырып жұмыс топтарын құруға дайын екенін білдірді, ал Цифрландыру басқармасы бұл бастаманы қолдады.
Диалог алаңы тағы да көрсетті: тек тұрғындармен ашық әңгіме арқылы Астананы шынымен ақылды әрі қауіпсіз қала ететін шешімдерді қабылдауға болады.
